Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez pojazdy autonomiczne

Abstrakt

Dziedzina transportu, tak zbiorowego, jak i indywidualnego jest współcześnie jednym z obszarów, w których sztuczna inteligencja rozwija się najszybciej. Aktywność komunikacyjna człowieka, będąca warunkiem rozwoju cywilizacyjnego, jest jednocześnie źródłem istotnych zagrożeń. Tak było od zawsze, przy czym stopień zagrożenia wzrósł nieporównanie w drugiej połowie XX wieku, wraz ze wzrostem liczby pojazdów. Ze względu na związane z tym niebezpieczeństwo, potrzebne było stworzenie mechanizmu rekompensaty szkód, co w prawie cywilnym znalazło wyraz w zaostrzeniu odpowiedzialności odszkodowawczej, w szczególności zaś w obiektywizacji tej odpowiedzialności. Związany był z tym rozwój ubezpieczeń, w tym ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Obecnie kwestie te nabrały nowego znaczenia w związku z pracami nad pojazdami autonomicznymi. Pojawia się pytanie, kto i na jakich zasadach powinien odpowiadać za szkody wyrządzone przez te pojazdy. W zależności od sytuacji, odpowiedzialność cywilna mogą ponieść: kierujący pojazdem, posiadacz pojazdu, operator pojazdu, producent pojazdu lub producent oprogramowania, ale także i władza publiczna, zatwierdzająca wymagania programów wykorzystywanych w ruchu pojazdów autonomicznych

Rozważania prowadzą do wniosku, że obecny stan prawny pozwala na przypisanie odpowiedzialności. Zgodnie z tradycyjnym ujęciem, w przypadku posiadania pojazdu możliwe jest zastosowanie art. 436 k.c. Jeżeli natomiast uznamy, że samochód autonomiczny jest produktem niebezpiecznym, to pojawi się odpowiedzialność na podstawie art. 449¹ k.c. znaleźć powinny pełne zastosowanie. Nie jest także wyłączona ewentualna odpowiedzialności władzy publicznej, co dotyczy zwłaszcza określenia prawnych warunków prób eksploatacyjnych pojazdów autonomicznych.

Niezależnie od obowiązujących w prawie polskim rozwiązań, należy spodziewać się, że zagadnienia odpowiedzialności za pojazdy autonomiczne stanie się w coraz szerszym zakresie przedmiotem norm prawa Unii Europejskiej.