Abstrakt
Glosowany wyrok dotyczy kwestii konstytucyjności obecności symboli religijnych na nieruchomościach publicznych. Sąd Najwyższy USA orzekł, że około 10 metrowy krzyż łaciński wzniesiony blisko wiek temu celem upamiętnienia żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej nie narusza zasady religijnej neutralności państwa wyrażonej w pierwszej poprawce do federalnej ustawy zasadniczej (Establishment Clause). Sąd prawidłowo rozstrzygnął, iż monument może pozostać w dotychczasowej lokalizacji ze względu na jego doniosłość historyczną i kulturową. Na uznanie zasługuje przyjęte przez Sąd inkluzywistyczne rozumienie zasady religijnej neutralności. W wyroku wskazano, iż usuwanie symboli religijnych w przestrzeni publicznej wiele osób mogłoby odebrać nie za działanie neutralne, ale za przejaw wrogości wobec religii. Autor podziela stanowisko Sądu odrzucające relewantność tzw. testu Lemona do oceny niniejszej sprawy i spraw analogicznych na rzecz zastosowania tzw. testu historii i tradycji. Zastrzeżenie budzi jednak objęcie przez Sąd domniemaniem konstytucyjności jedynie ?wieloletnich? monumentów, symboli i praktyk. Wydaje się, iż kryterium ich wieku nie powinno być decydującym czynnikiem w sądowej ocenie ich konstytucyjności. W końcu Sąd trafnie podkreślając pozareligijną wymowę i funkcję kontestowanego w sprawie krzyża, jednocześnie nie doszacował jego religijnego wymiaru. Nie ma potrzeby, aby eksponując kulturową i historyczną doniosłość krzyża - czy innego symbolu religijnego - w danym społeczeństwie, zarazem pomniejszać czy zbywać milczeniem jego głęboko chrześcijańską naturę. Rozstrzygnięcie o konstytucyjności krzyża na nieruchomości publicznej za cenę jego quasi dechrystianizacji w imię doktryny ceremonialnego deizmu byłoby nieuczciwe tak wobec wierzących jak i niewierzących.