Słowa kluczowe
uprawnienia kształtujące
uprawnienia do żądania ukształtowania
konsorcjum
Abstrakt
The aim of the article is to examine the commonly accepted view in doctrine and jurisprudence that, in the case of a multi-party side of an obligation, the exercise of the right to terminate, the right to avoid the contract, or any similar rights requires the involvement of all entities forming such a party. The starting point for the analysis is the recognition that the dominant view is based on an unverified assumption: that the rights in question are always attributed jointly to the entire „collective” party to the obligation. This assumption appears to be false. The author proposes abandoning the a priori assumption about the joint character of the aforementioned rights in multi-party obligations. He suggests replacing it with a purposive interpretation of each provision granting these rights, considering each separately as a tool for determining the holder of the right. The purposive interpretation of selected provisions discussed in the article (e.g., those concerning defects in declarations of will) indicates that their ratio legis supports the hypothesis that the legislator grants some of these rights individually to particular entities forming part of the multi-party side of an obligation. The practical consequence of this conclusion is that these rights may be exercised by such entities individually, without the consent of the remaining entities forming part of the multi-party obligation.
Bibliografia
Berek M. (w:) Zobowiązania. Część ogólna, t. II, Komentarz, pod red. P. Machnikowskiego, Warszawa 2024.
Berek M.: Prawne konsekwencje wielopodmiotowości stron umowy sprzedaży. Zagadnienia wybrane, Transformacje Prawa Prywatnego 2001, nr 2.
Borysiak W.: Komentarz do art. 3651 (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Osajdy, Warszawa 2024.
Brzozowski A.: Wpływ zmiany okoliczności na zobowiązania. Klauzula rebus sic stantibus, Warszawa 2014.
Brzozowski A.: Wpływ zmiany okoliczności na zobowiązania (w:) System prawa prywatnego, t. 6, Prawo zobowiązań — część ogólna, pod red. A. Olejniczaka, Warszawa 2018.
Deneka M.: Uwagi o prawnej regulacji wspólności prawa własności i wspólności innych praw podmiotowych (w:) Sto lat polskiego prawa handlowego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Kidybie, t. 2, pod red. M. Dumkiewicz, K. Kopaczyńskiej-Pieczniak, J. Szczotki, Warszawa 2020.
Drapała P.: Wpływ klauzul salwatoryjnych na ocenę skutków nieważności części umowy (w:) Europeizacja prawa prywatnego, t. I, pod red. M. Pazdana, M. Szpunara, E. Rott-Pietrzyk, W. Popiołka, Warszawa 2008.
Jelonek-Jarco B.: Umowne prawo odstąpienia od umowy (art. 395 k.c.), Przegląd Sądowy 2008, nr 6.
Jezioro J.: Komentarz do art. 682 (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, P. Machnikowskiego, Warszawa 2021.
Klein A.: Ustawowe prawo odstąpienia od umowy (w:) A. Klein: Dzieła wybrane, t. II, pod red. G.M. Tracza, K. łądkowskiego, Kraków 2021.
Klaczak P.: Zobowiązania in solidum w świetle założeń metodologicznych poznańsko-szczecińskiej szkoły teorii prawa, Poznań 2024 (maszynopis rozprawy doktorskiej, UAM).
Kondek M.: Komentarz do art. 491 (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Osajdy, Warszawa 2024.
Korzonek J., Rosenblüth I.: Kodeks zobowiązań. Komentarz, t. 1, Kraków 1936.
Kozieł G.: Zobowiązania — część ogólna (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, t. III, pod red. A. Kidyby, Warszawa 2014.
Królikowski M.: Wypowiedzenie umowy regulującej używanie rzeczy przy wielopodmiotowości strony umowy (w:) Aksjologia prawa cywilnego i cywilnoprawna ochrona dóbr, pod red. J. Pisulińskiego, J. Zawadzkiej, Warszawa 2020.
Lackoroński B.: Klauzula rebus sic stantibus a odpowiedzialność ex contractu, Państwo i Prawo 2012, z. 3.
Lackoroński B.: Komentarz do art. 371 i art. 377 (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Osajdy, Warszawa 2024.
Lewaszkiewicz-Petrykowska B.: Konstrukcja solidarności biernej w kodeksie cywilnym, Studia Prawnicze i Ekonomiczne 1974, t. xII.
Machnikowski P.: Swoboda umów według art. 3531 k.c. Konstrukcja prawna, Warszawa 2005.
Machnikowski P.: Komentarz do art. 3571 i art. 395 (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. E. Gniewka, P. Machnikowskiego, Warszawa 2019.
Machnikowski P.: Uprawnienia kształtujące w zobowiązaniowych stosunkach prawnych (w:) O źródłach i elementach stosunków cywilnoprawnych. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Alfreda Kleina, pod red. E. Gniewka, Kraków 2000.
Machnikowski P.: Komentarz do art. 82 (w:) Zobowiązania. Przepisy ogólne i powiązane przepisy Księgi I KC, t. I, Komentarz, pod red. P. Machnikowskiego, Warszawa 2022.
Panowicz-Lipska J.: Komentarz do art. 673 (w:) Kodeks cywilny, t. III, Komentarz. Art. 627–1088, pod red. M. Gutowskiego, Warszawa 2016.
Popiołek W.: W sprawie zastosowania klauzuli rebus sic stantibus do zobowiązań wykonanych po wniesieniu pozwu (w:) Rozprawy z prawa cywilnego, własności intelektualnej i prawa prywatnego międzynarodowego. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Bogusławowi Gawlikowi, pod red. J. Pisulińskiego, P. Tereszkiewicza, F. Zolla, Warszawa 2012.
Pyrzyńska A.: Zasada ograniczonego obowiązywania w czasie stosunków zobowiązaniowych, Studia Iuridica 2013, t. LvII.
Radwański Z.: Uwagi o zobowiązaniach trwałych (ciągłych) na tle kodeksu cywilnego, Studia Cywilistyczne 1969, t. xIII–xIv .
Radwański Z., Zieliński M.: Stosowanie i wykładnia prawa cywilnego (w:) System prawa prywatnego, t. 1, Prawo cywilne — część ogólna, pod red. M. Safjana, Warszawa 2012.
W. Robaczyński, Sądowa zmiana umowy, Warszawa 1998.
Romanowski M.: Dopuszczalność wypowiedzenia umowy zawartej na czas oznaczony w świetle zasady swobody umów, Przegląd Prawa Handlowego 2002, nr 11.
Sobolewski P.: Komentarz do art. 509 (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, pod red. K. Osajdy, Warszawa 2024.
Strugała R. (w:) Zobowiązania, t. II, Część ogólna, pod red. P. Machnikowskiego, Warszawa 2024.
Strugała R.: Standardowe klauzule umowne: adaptacyjne, salwatoryjne, merger, interpretacyjne oraz pactum de forma, Warszawa 2013.
Warciński M.: Umowne prawo odstąpienia, Warszawa 2010.
Wilejczyk M.: Sprawiedliwość kontraktowa: pojęcie, realizacja, granice, Studia Prawa Prywatnego 2018, nr 2.
Woźniak Z.: Wpływ zastrzeżenia umownego prawa odstąpienia na sferę stosunku obligacyjnego (w:) O źródłach i elementach stosunków cywilnoprawnych. Księga pamiątkowa ku czci Profesora Alfreda Kleina, pod red. E. Gniewka, Kraków 2000.