Zakres utraty zarzutu potrącenia w warunkach art. 96 Prawa upadłościowego - uwagi na marginesie uchwały Sądu Najwyższego z 24 lutego 2026 r. (III CZP 38/25)
PDF

Słowa kluczowe

prawo potrącenia
zarzut potrącenia
upadłość
zgłoszenie wierzytelności
powództwo syndyka

Abstrakt

The article provides a commentary on the Supreme Court resolution of 24 February 2026 (III CZP 38/25), addressing the relationship between Article 203ą of the Code of Civil Procedure and Article 96 of the Bankruptcy Law with respect to the admissibility and effectiveness of set-off during bankruptcy proceedings and in litigation initiated by the bankruptcy trustee. The author examines the Court's reasoning, which concludes that the two provisions are not mutually competing and that a violation of Article 96 of the Bankruptcy Law results in the substantive loss of the right of set-off for the duration of the bankruptcy proceedings. The commentary discusses divergent case law concerning the possibility of raising a set-off defence in actions brought by the trustee, the broader civil-law and insolvency-law framework of set-off, and the economic and systemic implications of limiting set-off in bankruptcy. The author argues for de lege ferenda reforms, including the possibility of re-examining set-off in civil proceedings and introducing a substantive deadline for submitting a set-off declaration. The article concludes that the current legal framework fosters inconsistent interpretations and requires clarification to ensure systemic coherence.

PDF

Bibliografia

Barańska A., Chyla ł.: Potrącenie umowne w prawie polskim, Studenckie Zeszyty Naukowe 2017, Vol. XX, nr 33.

Błaszczak Ł.: Zarzut potrącenia w procesie cywilnym (art. 2031 Kodeksu postępowania cywilnego), Warszawa 2019.

Chrapoński D. (w:) Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, pod red. A. Witosza, A.J. Witosza, wyd. 5, Warszawa 2014.

Cieślak S.: Funkcje zarzutu potrącenia w procesie cywilnym oraz w postępowaniu upadłościowym, Transformacje Prawa Prywatnego 2020, nr 1.

Gurgul S.: Prawo upadłościowe. Prawo restrukturyzacyjne. Komentarz, wyd. 10, Warszawa 2016.

Jakubecki A., Zedler F.: Prawo upadłościowe i naprawcze. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2010.

Janda P.: Potrącenie jako sposób zaspokojenia roszczenia wierzyciela po ogłoszeniu upadłości obejmującej likwidację majątku, Monitor Prawniczy 2007, nr 4.

Janda P.: Prawo upadłościowe. Komentarz, wyd. 3, Warszawa 2023.

Jastrzębska J.: Potrącenie wierzytelności przez cesjonariusza świadomego niewypłacalności dłużnika przed ogłoszeniem upadłości, Transformacje Prawa Prywatnego 2015, nr 3.

Kempiński P.: Geneza i rozwój instytucji potrącenia w polskim prawie upadłościowym pod wpływem prawa obcego, Czasopismo Prawno-Historyczne 2025, z. 2.

Korzonek J.: Prawo upadłościowe i prawo o postępowaniu układowem, Wrocław 1992 (wydanie anastatyczne).

Kruczalak-Jankowska J., Maśnicka M.: Działalność sądów w postępowaniach restrukturyzacyjnych i upadłościowych: bariery funkcjonowania i instrumenty poprawy systemu upadłościowego w Polsce, Gdańsk 2019.

Nowacki A.: Przesłanki dopuszczalności potrącenia w upadłości, Państwo i Prawo 2024, z. 7.

Nowacki A.: Potrącenie wierzytelności nabytej przed ogłoszeniem upadłości, Przegląd Prawa Handlowego 2019, nr 10.

Płaziuk J.: Charakter prawny procesowego i pozaprocesowego oświadczenia woli o potrąceniu w kontekście zarzutu potrącenia zawartego w art. 2031 Kodeksu postępowania cywilnego, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Rzeszowskiego – Seria Prawnicza 2020, nr 29.

Pyziak-Szafnicka M.: Potrącenie w prawie cywilnym, Kraków 2002.

System Prawa Handlowego, t. 6, Prawo restrukturyzacyjne i upadłościowe, pod red. A. Hrycaj, A. Jakubeckiego, A. Witosza, Warszawa 2019.

Tatara K., Trela Ł.: Oświadczenie o potrąceniu a zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym, Monitor Prawa Bankowego 2026, nr 4.

Zadłużenie i niewypłacalność dłużnika: retrospekcja, stan obecny, przyszłość, pod red. K. Flagi-Gieruszyńskiej, I. Gil, A. Góry-Błaszczykowskiej, A. Hrycaj, Sopot 2023.

Zobowiązania, t. V, Przepisy pozakodeksowe. Komentarz, pod red. P. Machnikowskiego, Warszawa 2025, Legalis.