Abstract
This article concerns the scope of freedom in determining the preferential treatment of shares in a P.S.A. The considerations made indicate the hybrid nature of this type of company, bringing it closer in structure to a limited liability company. At the same time, it should be noted that the provisions concerning P.S.A. are a conglomerate of discretionary norms. The possibility of a flexible approach to the solutions adopted is one of the key characteristics of a P.S.A., and the statutory model thus created results in the possibility of tailoring contractual solutions in casu to the expectations of shareholders. As a consequence of the above considerations, it must be concluded that in the case of P.S.A., shareholders have far-reaching freedom in determining the scope of share privileges. At the same time, provisions that grant certain shareholders rights of such a nature that their exercise would de facto deprive other shareholders of their right to profit should be considered contrary to the legal nature of a P.S.A. Preferential treatment that would violate the provisions of the commercial code concerning the management of the company’s affairs and its representation vis-à-vis third parties should also be considered unacceptable. The theoretical analysis was supplemented by empirical research on P.S.A. agreements registered in the National Court Register. The research demonstrates the considerable freedom that shareholders enjoy in practice when shaping P.S.A. agreements.
References
Adamus R. (w:) Prosta spółka akcyjna. Komentarz, pod red. R. Adamusa, P. Malinowskiego, Warszawa 2021.
Chłopecki A., Dyl M.: Obrót instrumentami finansowymi na rynku kapitałowym (w:) System Prawa Prywatnego, t. 19, Prawo papierów wartościowych, pod red. A. Szumańskiego, Warszawa 2006.
Dumkiewicz M.: Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2020.
Dumkiewicz M.: Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2024.
Gasiński Ł.: Dopuszczalność wyłączenia prawa do zysku w statucie spółki akcyjnej, PPH 2013, nr 10.
Gasiński Ł.: Granice swobody kształtowania statutu, Warszawa 2014.
Horosz P.: Akcje prostej spółki akcyjnej jako nowy rodzaj udziałowych papierów wartościowych (w:) Podstawowe problemy i konstrukcje współczesnego prawa handlowego, pod red. A. Herbeta, Warszawa 2023.
Mazgaj M. (w:) Kodeks spółek handlowych. Komentarz, pod red. Z. Jary, Warszawa 2025.
Kappes A.: Prosta spółka akcyjna — czy rzeczywiście prosta i czy potrzebna? Uwagi do projektu nowelizacji Kodeksu spółek handlowych, wprowadzającego prostą spółkę akcyjną (projektowane art. 3001–300121 k.s.h.), PPH 2018, nr 5.
Kappes A.: Uwolnienie „więźnia korporacyjnego” spółki z o.o. przez wypowiedzenie udziału w spółce, PPH 2015, nr 10.
Kappes A. (w:) Prawo handlowe. Między teorią, praktyką a orzecznictwem. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Januszowi A. Strzępce, pod red. P. Piniora, Warszawa 2019.
Kidyba A. (w:) Komentarz aktualizowany do art. 1–300 Kodeksu spółek handlowych, pod red. A. Kidyby, M. Dumkiewicz, LEX/el. 2025.
Kwiecień J.T.: Problematyka uprzywilejowania akcji oraz uprawnień indywidualnych w zakresie dywidendy w prostej spółce akcyjnej, PPH 2024, nr 1.
Łabno M.: Zasada jednakowego traktowania akcjonariuszy jako norma wyznaczająca dopuszczalny zakres uprzywilejowania akcjonariuszy w prostej spółce akcyjnej, PPH 2021, nr 12.
Mazur P.: Uprawnienia i obowiązki akcjonariusza względem pozostałych akcjonariuszy wynikające ze stosunku spółki, Warszawa 2021.
Michalski M.: Kontrola kapitałowa nad spółką akcyjną, Zakamycze 2004.
Dąbrowska J. (w:) Powszechna dematerializacja akcji. modernizacja konstrukcji spółki akcyjnej, pod red. M. Michalskiego, Warszawa 2021.
Nowak-Górski B.: swoboda kreowania akcji uprzywilejowanych i uprawnień osobistych w spółkach akcyjnych, PPH 2017, nr 2.
Okolski J., Modrzejewski J., Gasiński Ł.: natura stosunku korporacyjnego spółki akcyjnej, PPH 2000, nr 8.
Okolski J., Strzelecka S.: nowy typ spółki kapitałowej — prosta spółka akcyjna, PPH 2021, nr 8.
Okolski J., Wajda D.: natura spółki akcyjnej (w:) Prawo handlowe, pod red. J. Okolskiego, Zakamycze 2008.
Opalski A. (w:) Kodeks spółek handlowych, t. IA, spółki osobowe. Komentarz. Art. 1–36, pod red. A. Opalskiego, Warszawa 2024.
Opalski A. (w:) Kodeks spółek handlowych, t. IIIA, spółka akcyjna. Komentarz do art. 301–392, pod red. A. Opalskiego, Warszawa 2016.
Opalski A.: Prosta spółka akcyjna — nowy typ spółki handlowej (część I), PPH 2019, nr 11.
Opalski A.: Prosta spółka akcyjna — nowy typ spółki handlowej (część II), PPH 2019, nr 12.
Pabis R. (w:) J. Bieniak i in.: Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2026, Legalis, komentarz do art. 172, nb 3.
Pinior P.: Ocena rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy — Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, Zeszyty Prawnicze Biura Analiz Sejmowych 2019, t. 3.
Pyka M.: Dopuszczalne granice różnicowania pozycji prawnej założycieli oraz pozostałych akcjonariuszy prostej spółki akcyjnej (w:) sto lat polskiego prawa handlowego. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Andrzejowi Kidybie, t. I, pod red. M. Dumkiewicz, K. Kopaczyńskiej-Pieczniak, J. Szczotki, Warszawa 2020.
Pytkowski M. (w:) spółki kapitałowe. Czynności notarialne. Klauzule w aktach notarialnych. wzory aktów notarialnych + wzory do pobrania, pod red. M. Wieczorka, R. Wrzecionka, Warszawa 2023.
Romanowski M.: Śpieszmy się kochać spółki bo tak szybko odchodzą — kilka refleksji o regulacji spółki przyszłości, Monitor Prawniczy 2019, nr 2.
Romanowski M.: Trudna spółka Akcyjna — czyli co św. Tomasz z Akwinu i zespół rockowy TsA pomyśleliby o Prostej spółce Akcyjnej, Monitor Prawa Handlowego 2017, nr 4.
Romanowski M.: Zasada jednakowego traktowania udziałowców spółki kapitałowej, cz. I, PPH 2005, nr 1.
Sołtysiński S. (w:) Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1–150, pod red. S. Sołtysińskiego, Warszawa 2012.
Sołtysiński S., Moskwa P.: Istota spółki akcyjnej (w:) system prawa prywatnego, t. 17B, Prawo spółek kapitałowych, pod red. S. Sołtysińskiego, Warszawa 2016.
Szczepańska K., Ryszkowski K.: Problem adekwatności rozwiązań prawnych przyjętych przez polskiego ustawodawcę dla zgromadzeń online wspólników spółek kapitałowych — ze szczególnym uwzględnieniem regulacji dotyczących prostej spółki akcyjnej, Białostockie Studia Prawnicze 2025, vol. 30, nr 3.
Szczurkowski T.: wadliwość czynności prawnych spółek kapitałowych na tle sankcji kodeksu cywilnego, Warszawa 2012.
Szumański A.: Granice ochrony praw mniejszości w spółkach kapitałowych, PPH 2015, nr 9.
Tarska M.: Dane niedopuszczalne w Krajowym Rejestrze sądowym, Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2008, nr 5.
Tarska M.: Zakres swobody umów w spółkach handlowych, Warszawa 2012.
Tarska M.: Zasada swobody umów w prawie polskim, Studia Prawa Prywatnego 2022, nr 3.
Wiórek P.M.: O braku potrzeby wprowadzenia prostej spółki akcyjnej (PSA) z perspektywy prawnoporównawczej, PPH 2018, nr 5.
Witosz A.J.: O równości, lojalności i uczciwości wspólników spółek osobowych (w:) Kodeks spółek handlowych po 15 latach obowiązywania, pod red. J. Frąckowiaka, Warszawa 2018.
Wiśniewski A.W. (w:) Kodeks spółek handlowych, t. IIA, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz. Art. 151–226, pod red. A. Opalskiego, Warszawa 2018.
Woźniak R.: Badanie rynku jako szczególna podstawa dostępu do informacji poufnych na rynku kapitałowym, Warszawa 2023.
Wrzecionek R. (w:) Kodeks spółek handlowych, t. I, pod red. R. Wrzecionka, Warszawa 2025.
Zamojski J.: Dywidenda w prostej spółce akcyjnej (w:) Podstawowe problemy i konstrukcje współczesnego prawa handlowego, pod red. A. Herbeta, Warszawa 2023.
